- 18-12-2025
Per 1 januari 2027 moeten alle netbeheerders in Nederland een nieuwe contractvorm kunnen aanbieden om energie hubs te stimuleren en netcongestie (deels) te verhelpen. Het nieuwe contract heet een groepstransportovereenkomst (GTO).
Wat is een GTO?
Een GTO is een nieuwe contractvorm waarmee meerdere bedrijven gezamenlijk een transportovereenkomst afsluiten met de netbeheerder. In plaats van dat elk bedrijf individueel netcapaciteit afneemt, wordt er één gezamenlijke transportovereenkomst vastgesteld voor de hele groep. De fysieke aansluitingen van individuele bedrijven blijven bestaan, maar worden virtueel aan elkaar gekoppeld. Dit maakt het mogelijk om vraag en aanbod van elektriciteit binnen de groep van bedrijven op elkaar af te stemmen. De GTO is bedoeld om efficiënter gebruik te maken van het elektriciteitsnet, vooral in gebieden waar sprake is van netcongestie.
Voordelen van GTO’s
De GTO biedt twee centrale voordelen voor zowel netbeheerders als deelnemers. Allereerst zorgt het bundelen van individuele aansluitingen tot één groep ervoor dat de totale te alloceren transportcapaciteit meestal lager uitvalt dan de optelsom van alle losse aansluitingen. Dit komt doordat bedrijven binnen de groep hun piekmomenten vaak niet gelijktijdig hebben en/of hun bedrijfsvoering onderling kunnen afstemmen zodat de piek energiebehoeftes niet op hetzelfde moment vallen. Hierdoor wordt het elektriciteitsnet efficiënter benut en ontstaat er ruimte om nieuwe klanten aan te sluiten.
Ten tweede kunnen de tarieven voor de groep bedrijven gunstiger zijn, omdat ze de netbeheerder helpen om congestie te verminderen. Daarnaast heeft de ACM bepaald dat verhoogde tarieven voor GTO’s niet zijn toegestaan. Hierdoor kunnen deelnemers als collectief mogelijk voordeliger uit zijn dan wanneer zij individueel een contract afsluiten, al moet in de praktijk wel rekening worden gehouden met extra investeringen en proceskosten voor het opzetten en beheren van een GTO.
Het aanbieden van GTO’s als nieuwe contractvorm brengt dus een aantal voordelen met zich mee die op termijn een bijdrage zullen leveren aan het oplossen van netcongestie. Om deze nieuwe contracten aan te bieden, stelt de ACM een aantal eisen aan netbeheerders waaraan per 1 januari 2026 moet worden voldaan (zie Figuur 1). Ook stelt de ACM aanvullende eisen waaraan de netbeheerders moeten voldoen per 1 januari 2027.
Aandachtspunten voor een succesvolle implementatie van GTOs bij netbeheerders
Voldoen aan deze vereisten vergt meer dan alleen het afvinken van een lijstje verplichtingen. Het vraagt om een effectieve implementatie van nieuwe processen binnen de organisatie. Dit betekent bijvoorbeeld nieuwe werkzaamheden voor bestaande medewerkers, het aanpassen van bestaande systemen en eventuele uitbreiding van bestaande teams. Hieronder volgen enkele belangrijke overwegingen voor netbeheerders om GTO’s operationeel te krijgen in de organisatie en succesvol aan te bieden aan klanten:
- Duidelijk eigenaarschap: Er moeten duidelijke afspraken gemaakt worden tussen teams en afdelingen wie waarvoor verantwoordelijk is; omdat een nieuw type product zoals een GTO handelingen vereist die nu niet in bestaande werkafspraken zitten. Deze afspraken moeten worden vastgelegd en breed gedragen en gecommuniceerd worden. Meerdere teams zullen betrokken zijn bij de processen die nodig zijn voor een GTO en daarom moeten duidelijke afspraken worden gemaakt over handshakes: wanneer is het werk van team A klaar en neemt team B het proces over.
- Feedback loop: Met het aanbieden van een nieuwe contractvorm is het aannemelijk dat het in het begin zoeken zal zijn voor werknemers hoe de contracten vormgegeven moeten worden. Dit kan resulteren in contracten waar afdelingen elders in de keten problemen mee ervaren, bijvoorbeeld dat een contract niet opgevoerd kan worden. Het is daarom belangrijk om een feedbackproces in te richten waarin de front- en backoffice vaste communicatiemomenten hebben om zo samen het proces te optimaliseren en te leren van elkaar.
- Ketendenken: Bedrijfsprocessen binnen grote organisaties als netbeheerders kunnen onoverzichtelijk worden wanneer ze meerdere teams overstijgen. Het is daarom belangrijk dat men bewust is van de consequenties van hun acties verder in de keten van het bedrijfsproces. Om dit ketendenken te stimuleren, is het belangrijk dat er goed overlegd en afgestemd wordt tussen de afdelingen.
- Adviesrol innemen: Een GTO ondertekenen is voor de energie hub ook een spannende stap in onbekend terrein. Het is daarom belangrijk dat de netbeheerder duidelijk communiceert met de klanten over wat de verwachtingen zijn van beide kanten en eventueel begeleiding aanbiedt.
Het succesvol aanbieden van GTO’s vraagt van netbeheerders een bereidheid om te blijven innoveren om zo de nieuwe processen en protocollen iteratief te optimaliseren. Hoewel voldoen aan de vereisten uitdagingen met zich meebrengt, zal deze nieuwe contractvorm op termijn bijdragen aan het verminderen van netcongestie en een efficiënter gebruik van het elektriciteitsnet mogelijk maken. Het is daarom een waardevolle investering die netbeheerders moeten maken.
