Eerder dit jaar schreven we al over het belang van data voor pensioenfondsen. In dit artikel nemen we een kijkje in de keuken als het gaat om data in de energiesector. Data is van groot belang voor de netbeheerders binnen deze sector en data speelt dan ook een grote rol in veel van de primaire processen. Of het nu gaat over data met betrekking tot het inzichtelijk krijgen van de energietransport en de prestaties van het netwerk of de manier waarop deze data wordt vergaard, opgeslagen en beschikbaar gesteld aan relevante (interne) partijen, data speelt een belangrijke rol in de kernprocessen netbeheerders. 

Data en daaruit onttrokken inzichten krijgen steeds meer waarde in de energiesector. Om de doelen van netbeheerders met betrekking tot de energietransitie te realiseren, moeten deze organisaties data voldoende onder controle hebben. Dit artikel geef een overzicht van waar en hoe data van belang is voor netbeheerders. We zullen dit op twee manieren benaderen: ten eerste wordt onderzocht in welke processen data een cruciale rol speelt. Ten tweede wordt een overzicht gegeven van de relevante data gerelateerde capabilities die van belang zijn voor netbeheerders. 

Data speelt een grote rol in veel van de primaire processen van netbeheerders. Ondanks dat data een integraal onderdeel van elk proces is, zijn er processen waarbij data een grotere rol speelt. Het Netbeheerder Business Capability model (Nbility 2.1) laat zien welke kern processen belangrijk zijn voor netbeheerders om hun taken uit te kunnen voeren. In het onderstaande overzicht is aangegeven binnen welke processen data van bovengemiddeld belang is voor een netbeheerder. 

Figuur 1: Overzicht van de belangrijkste processen van netbeheerders met een sterke datacomponent gebaseerd op Nbility 2.1  

De processen waarbij data een groter dan gemiddeld belang speelt zijn:  

  • Energietransport verzorgen: Data en automatiseringstechnologieën kunnen bijdragen aan het oplossen van de toenemende congestieproblematiek. Dit biedt kansen om energietransport efficiënter en goedkoper te verzorgen. 
  • Energietransport herstellen: Het gebruikmaken van data maakt het mogelijk om beperkingen in het net eenvoudiger inzichtelijk te krijgen. Dit zorgt voor een efficiënter herstel en garandeert dat netbeheerders hun afspraken rondom beschikbaarheid van het net nakomen. 
  • Energienetten uitbreiden, vervangen en vernieuwen: Data biedt enorme waarde in dit specifieke proces. Data helpt om slimme technologieën toe te passen om zo goedkopere instandhouding te realiseren i.p.v. alleen te focussen op het verzwaren van het net. Daarnaast biedt data ook kansen om nieuwe businessmodellen voor marktpartijen te exploiteren. Zo maken we de onmogelijke energietransitie mogelijk. 
  • Energienetten instandhouden: Data creëert inzichtelijkheid en biedt daarbij handelingsperspectieven om proactief actie te nemen op kwetsbaarheden binnen het net. 
  • Energierichtlijnen en patronen vaststellen: Voor het vaststellen van strategie binnen specifieke onderwerpen, zoals bijvoorbeeld digitale communicatierichtlijnen omtrent IEC 61850, is een goed opgezette data governance nodig. Dit is tevens belangrijk voor het thema standaardisatie wat een grote rol speelt bij netbeheerders. Het uiteindelijke doel is om het energienet schaalbaar en wendbaar te maken. 
  • Metingen van energietransport en -netten beschikbaar krijgen: Met de introductie van nieuwe (soorten) apparaten, zoals elektrische auto’s of zonnepanelen, in het net verhoogt dit de beheer complexiteit van de beschikbaarheid van het net. Data biedt ondersteuning in de vorm van inzichten die het beheer van het net mogelijk maakt en daarbij maximaal benut. 
  • Metingen van energietransport en -netten ter beschikking stellen: Door metingen beschikbaar te maken aan diverse marktpartijen, kan een netbeheerder diensten inkopen van marktpartijen om het net te beheren en nieuwe diensten aanbieden aan de markt om de energietransitie te ondersteunen. Daarnaast zijn consumenten eigenaar van hun energiedata en zijn netbeheerders verplicht deze data beschikbaar te maken aan de desbetreffende consument. 
  • Werkzaamheden portfolio opstellen en onderhouden: Het managen van een datagedreven portfolio leidt tot het efficiënter en het eenvoudiger uitvoeren van werkzaamheden. Dit maakt het mogelijk om werkzaamheden te voorspellen. 

Wanneer we kijken naar de benodigde capabilities die een netbeheerder moet hebben om data efficiënt en effectief te kunnen benutten, blijkt dat sommige capabilities van groter belang zijn dan andere. Natuurlijk zijn alle capabilities van belang om een volwassen datagedreven organisatie te worden. Desalniettemin kan er ook hier onderscheid worden gemaakt tussen capabilities met een hogere en lagere prioriteit voor netbeheerders. 

Figuur 2: Data capabilities relevant voor een netbeheerder (uitgelichte tegels) op basis van het capability model 

De capabilities die het meest relevant zijn voor netbeheerders hebben betrekking op de drie in figuur 2 afgebeelde disciplines.  

De volgende data management capabilities zijn van belang voor netbeheerders: 

  • Een goed ontwikkelde datastrategie draagt bij aan het vergroten van de waarde van gegevens binnen een organisatie en versterkt het de positie van de organisatie in een datagedreven wereld. Het is een integraal onderdeel geworden van moderne bedrijfsvoering en daarom ook toepasbaar op netbeheerders. 
  • Data geletterdheid stelt werknemers bij netbeheerders in staat effectief om te kunnen gaan met gegevens en informatie. Dit omvat begrip, analyse en interpretatie van gegeven. 
  • Dataprogramma zorgt ervoor dat datastrategie binnen de tijd en binnen het budget kan worden gerealiseerd. 
  • Datakwaliteit is de basis voor betrouwbare analyses, besluitvorming en efficiënte bedrijfsprocessen. Ofwel, datakwaliteit is een fundamenteel aspect voor het creëren van inzicht in het net. 
  • Data architectuur is de blauwdruk voor ingestie, opslag en gebruik van data. Zonder een goede architectuur is gebruik van data onregelmatig, duur en inefficiënt. Opnieuw is data standaardisatie een belangrijk thema om het net wendbaar en schaalbaar te maken. Data architectuur is een capabiliteit die een blauwdruk creëert voor ingestie, opslag en gebruik van data door de componenten in het net zoals zonnepanelen en energiecentrales.  
  • Data beveiliging zorgt ervoor dat data van de or ganisatie niet in verkeerde handen vallen wat kan resulteren in financiële en imago schade.  
  • Metadatabeheer biedt een gemeenschappelijke basis voor begrip en verbeterd de combineerbaarheid van data uit verschillende systemen. 
  • Datamodellering zorgt ervoor dat verschillende onderdelen van het energienet data kunnen uitwisselen met elkaar en elkaar begrijpen. Zo wordt data breder toepasbaar. 
  • Data governance bevat beleid rondom het uitwisselen, verwerken en gebruikmaken van data. Dit beleid zorgt voor toezicht op veiligheid, schaalbaarheid van data en op beheer van privacygegevens. 
  • Data business case geeft inzicht in de verwachtte investering en ROI binnen een gesteld termijn. 

Daarnaast zijn de volgende data analytics capabilities van belang: 

  • Data rapportage presenteert de uitkomsten van analyses wat data driven decision making mogelijk maakt rondom de verzwaring van het net en het toepassen van nieuwe technologieën. 
  • Geavanceerde analyses en AI stelt netbeheerders in staat om slimme technologieën te gebruik voor het beheren en opereren van systemen. Dit leidt tot drastische reductie in kosten en doorlooptijden. 
  • Business intelligence is bewezen methodiek om data en inzichten toe te passen binnen het beheer van business processen en klant processen. Met het toepassen van business intelligence heeft de business regie over de hele dataketen. Van data opslag en ingestie tot het creëren van inzichten of toepassen van operationele technologieën. 

Tot slot zijn de volgende data engineering capabilities van belang: 

  • Dataplatform zorgt voor een structurele ontwikkeling van data infrastructuur leidt tot lage marginale kosten van bij het toevoegen van nieuw functionaliteiten. Daarnaast wordt men minder afhankelijk van leveranciers.  
  • Datatool ontwikkeling zorgt ervoor dat functionaliteiten geautomatiseerd kunnen worden en er ruimte ontstaat voor activiteiten die meer waarde toevoegen. 

Zoals duidelijk wordt, is data op verschillende niveaus cruciaal voor een netbeheerder. Het management en andere medewerkers binnen netbeheerders dienen zich daarom goed bewust te zijn van de waarde van data binnen hun organisatie en de impact van hun beslissingen op het beheer van gegevens. BearingPoint kan met haar ruime ervaring op het gebied van data en de kennis op het gebied van de energiesector dienen als gesprekspartner om het beheer en gebruik van data naar een hoger niveau te tillen. Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Contact

Mateen Asad
Senior Consultant
mateen.asad@bearingpoint.com

Jorrit Jansen
Business Analyst
jorrit.jansen@bearingpoint.com